Eski Savunma Bakanı Moşe Dayan’ın anılarında yer alan bilgilere göre David Ben Gurion, sanılanın aksine Theodor Herzl veya Chaim Weizmann gibi diplomatik figürleri değil, sahada somut adımlar atan altı ismi “en büyük pay sahipleri” olarak nitelendirdi. Ben Gurion’un listesinde üç Fransız, iki Macar ve bir Kudüslü Yahudi yer alıyor. Bu isimlerin ortak özelliği, siyonist fikri sadece bir teori olarak bırakmayıp, finansal güç ve fiziksel yerleşimle uygulamaya koymaları olarak öne çıkıyor.
Fransız kanadı: Hukuk, eğitim ve finans
Listedeki Fransız Yahudileri, Avrupa’daki siyasi ve mali güçlerini Filistin’deki yerleşim projeleri için seferber eden isimlerden oluşuyor:
-
Adolphe Cremieux: Fransız Adalet Bakanlığı yapmış bir hukukçu. Yahudilerin Avrupa’daki yasal haklarını savunurken, Cezayir Yahudilerine Fransız vatandaşlığı veren kararnameye imza attı.
-
Charles Netter: Evrensel Yahudi İttifakı’nın kurucularından. 1870’te Yafa yakınlarında “Mikveh Israel” tarım okulunu kurarak Yahudilerin toprakla bağ kurmasını sağladı.
-
Edmond de Rothschild: Siyonist yerleşimlerin en büyük finansörü. Filistin’deki ilk Yahudi kolonilerinin iflasını önledi ve 40’tan fazla yerleşim yerinin kurulmasını sağladı.
Yerleşimci kanadı: Toprak ve kolonizasyon
Listenin diğer yarısında ise bizzat Filistin topraklarına giderek ilk yerleşim birimlerini (Moşava) kuran isimler bulunuyor:
- Yehoshua Stampfer: Macaristan doğumlu olan Stampfer, 1878’de ilk modern tarım yerleşimi sayılan Petah Tikva’nın kurucuları arasında yer aldı.
- David Meir Gutman: Macaristan’daki mal varlığını satarak Filistin’e göç eden ve Petah Tikva’nın finansal yükünü omuzlayan isimlerden biri.
- Yoel Moshe Salomon: Kudüslü bir gazeteci ve yayıncı. Yahudi toplumunun sadece yardımlarla yaşamasına karşı çıkarak tarımsal üretimi ve bağımsız yerleşimleri savundu.
Ben Gurion’un bakış açısı
Moşe Dayan, Ben Gurion’un bu isimlere duyduğu hayranlığı, “Fikri eylemle birleştiren insanlardı” sözleriyle açıklıyor. Ben Gurion’a göre, Herzl’in siyasi vizyonu önemli olsa da, bu altı ismin başlattığı somut yerleşim ve mali destek mekanizması, İsrail devletinin kurulmasını sağlayan asıl temeli oluşturdu. Bu isimlerin hayat hikayeleri, siyonizmin sadece siyasi bir hareket değil, aynı zamanda mülkiyet ve tarım odaklı bir kolonizasyon süreci olduğunun kanıtı olarak değerlendiriliyor.
