Küresel petrol piyasası, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin durma noktasına gelmesiyle yeni ve kritik bir aşamaya girdi. ABD ve İsrail’in İran ile yaşadığı askeri gerilimin etkisiyle dünyanın en önemli enerji geçiş güzergahında yaşanan aksamalar, ham petrol ve petrol ürünlerine olan küresel talebi doğrudan sarsmaya başladı. Bloomberg ve Reuters tarafından aktarılan verilere göre, arz kesintileri tüketicileri tasarrufa değil, yüksek fiyatlar ve ürün eksikliği nedeniyle tüketimi zorunlu olarak kısmaya itiyor.
Tarihin en büyük aylık talep düşüşü kapıda
Sektör analizleri, küresel petrol talebinin son 5 yılın en büyük aylık düşüşünü kaydetmek üzere olduğunu gösteriyor. Başlangıçta Asya’daki petrokimya tesislerini etkileyen kriz; artık günlük yaşamın temel taşları olan benzin, dizel ve jet yakıtı piyasalarına sıçramış durumda. Özellikle nakliye, ağır sanayi ve tarım için kritik olan dizel yakıtındaki tedarik sorunlarının, verimlilik artışından ziyade derin bir ekonomik yavaşlamanın habercisi olduğu belirtiliyor.
Piyasalarda Hürmüz düğümü çözülemiyor
Diplomatik alanda İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin İslamabad ziyareti ve ABD Başkanı Donald Trump’ın temsilcilerini bölgeye göndermesi piyasalarda kısa süreli bir iyimserlik yaratsa da sahadaki veriler karamsarlığı koruyor. Nakliye verileri, son 24 saat içinde kriz öncesi dönemde dünya petrolünün beşte birinin geçtiği boğazdan sadece 5 geminin geçebildiğini ortaya koydu. Fiyatlar ise geçtiğimiz haftayı Brent petrolde %16, ABD ham petrolünde (WTI) %13 gibi sert yükselişlerle kapattı.
Enflasyon baskısı ve ekonomik toparlanma şartları
Enerji krizinin tetiklediği enflasyon, hanehalkı harcamalarını da felç ediyor. Michigan Üniversitesi’nin son anketi, ABD’de tüketici güveninin Nisan ayında rekor düşük seviyelere gerilediğini; enerji maliyetlerinin gıda ve ulaşım kalemlerini baskıladığını gösteriyor. Goldman Sachs, Hürmüz Boğazı tamamen açılsa bile üretimin kriz öncesi seviyelere dönmesinin aylar alabileceği konusunda uyarıyor. Körfez bölgesindeki boş tanker kapasitesinin %50 azalması ve uzun süreli kapalı kalan kuyulardaki teknik bakım ihtiyacı, arzın normale dönmesinin önündeki en büyük lojistik engeller olarak öne çıkıyor.
