Yemen'de modern tarihin en geniş katılımlı diyalog süreci olarak tarihe geçen Ulusal Diyalog Konferansı (NDC), 12 yıl önce imzalanmasına rağmen bugün hala ülkenin geleceğini belirleyecek en kritik belge olma özelliğini koruyor. 2013-2014 yıllarında 565 temsilcinin katılımıyla hazırlanan sonuç bildirgesi, Yemen'i merkeziyetçi bir devletten, adil paylaşıma dayalı bir "Federal Devlet"e dönüştürmeyi hedefliyordu.
Federalizm ve "Altı Bölge" planı
NDC sonuçlarının en radikal ve tartışılan maddesi, Yemen'in 6 otonom bölgeden oluşan federal bir yapıya bölünmesiydi. Bu plan, yetkiyi Sana'daki merkezden alarak yerel halklara devretmeyi amaçlıyordu.
Umutları yıkan iki cephe: Kuzeyde darbe, güneyde ayrılıkçılık
Anlaşmanın imzalanmasının ardından Yemen, demokratik bir referanduma ve yeni anayasaya sadece bir adım uzaktayken; Houthi milisleri ve eski Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih ittifakı tarafından gerçekleştirilen darbe, tüm süreci felç etti. Kuzeyde savaşın patlak vermesi, güneyde ise Güney Geçiş Konseyi'nin öncülüğünü yaptığı ayrılıkçı çağrıların güçlenmesine neden oldu. Uzmanlar, NDC sonuçlarının uygulanmamasının içerik eksikliğinden değil, siyasi iradenin zayıflığından ve silahlı grupların kendi "küçük devletçiklerini" kurma hırsından kaynaklandığını belirtiyor.
"Güvenli Çıkış" hala mümkün mü?
Eski Ulusal Diyalog Bakanı Yaser el-Ruaini'ye göre; NDC sonuçlarını devre dışı bırakmak, devletin parçalanmasına ve milisleşmeye kapı araladı. Ancak bugün, Yemen'in egemenliğini geri kazanması ve adil bir barışa ulaşması için bu sonuçlara geri dönmekten başka bir alternatif görünmüyor. Uluslararası toplum da Körfez Girişimi, BM 2216 sayılı kararı ve NDC sonuçlarını çözüm için "üç temel referans" olarak görmeye devam ediyor.
Analist Görüşü: "NDC sonuçları sadece bir kağıt parçası değil, Yemen'in binlerce yıllık tarihinin modern bir devlet yapısına dönüştürülme çabasıdır. Sorun belgede değil, onu hayata geçirecek iradenin dış güçlerce ipotek altına alınmasındadır."