İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 28 Şubat 2026'da başlayan saldırılar sonrası İran'ın savunma felsefesini şu sözlerle özetledi: "Başkentimizin bombalanması, savaşma kabiliyetimizi etkilemeyecek şekilde bir komuta yapısı inşa ettik." Bu stratejinin kalbinde "Mozaik Savunma" yatmaktadır. Bu askeri doktrin, ülkeyi 31 ayrı savunma bölgesine (her eyalet için bir merkez) ayırarak, Tahran ile iletişim kesilse bile yerel komutanların kendi bölgelerinde savaşı bağımsız olarak sürdürmesine olanak tanır.
Liderlikte "4 Alternatifli" Güvence
Ali Hamaney’in ölümünün yarattığı şoku İran'ın hızla atlatmasının arkasında, bizzat Hamaney tarafından savaştan önce verilen bir talimat yatıyor: "Dördüncü Alternatif Planı".
-
Kesintisiz Komuta: Her askeri ve siyasi makam için önceden belirlenmiş 4 yedek isim bulunuyor.
-
Yatay ve Dikey Yayılım: Bu sistem sadece zirvede değil, yerel taburlara kadar tüm hiyerarşide uygulanıyor.
-
Karar Yetkisi: Eğer en üst düzey liderle iletişim koparsa, önceden yetkilendirilmiş dar bir konsey devletin devamlılığını sağlama yetkisine sahip.
Mao'dan Tahran'a: "Uzun Süreli Savaş" Teorisi
İran'ın stratejisi, Mao Zedong'un 1938'de kaleme aldığı "Uzun Süreli Savaş Üzerine" (On Protracted War) teorisiyle büyük benzerlikler gösteriyor. İran, teknolojik olarak kendisinden üstün olan ABD ve İsrail'i "hızlı bir zafer" hayalinden uzaklaştırıp, bitmek bilmeyen bir bataklığa çekmeyi hedefliyor.
Mao'nun 3 Aşamalı Stratejisi ve İran Uygulaması:
-
Stratejik Savunma: Düşmanın ilk vuruşunu emmek ve ordunun ana gövdesini korumak (İran'ın şu an yaptığı yeraltı tesislerine çekilme).
-
Stratejik Durgunluk: Düşmanın lojistik hatlarını yormak ve maliyetleri artırmak (35 bin dolarlık Şahit İHA'ları ile 4 milyon dolarlık Patriot füzelerini harcatmak).
-
Stratejik Taarruz: Düşmanın siyasi iradesi kırıldığında ve kaynakları tükendiğinde topyekûn saldırıya geçmek.
Toplumun Savunma Hattına Dönüşmesi
İran doktrini, toplumun kendisini bir savunma hattı olarak görür. 2007 yılında Muhammed Ali Caferi tarafından temelleri atılan bu yapıda görev dağılımı şöyledir:
-
Artsh (Düzenli Ordu): İlk saldırıyı göğüslemek ve ilerlemeyi yavaşlatmak.
-
Devrim Muhafızları ve Besic: Şehirlerde, dağlarda ve dar geçitlerde yıpratma savaşını (gerilla taktikleri) yönetmek.
-
Vekil Güçler: Savaşı Lübnan, Yemen ve Irak gibi bölgelere yayarak cepheyi genişletmek.
Hamaney'in ölümü bir "baş kesme" operasyonu olarak planlansa da, İran'ın mozaik yapısı bu tür darbeleri sönümlemek üzere tasarlanmıştır. Savaşın gidişatı, kimin daha fazla füzesi olduğundan ziyade, kimin bu uzun vadeli mali ve siyasi baskıya daha fazla dayanabileceğine bağlı görünüyor.
