Ulaştırma ekonomisi uzmanı Dr. Ahmed el-Şami, Al Jazeera Mubasher'e yaptığı açıklamalarda, ABD-İsrail ortak operasyonunun dünyanın en hassas ticaret damarlarını kestiğini vurguladı. El-Şami'ye göre mevcut durum, küresel ticaretin %14'ünün, enerji trafiğinin %27'sinin ve tahıl sevkiyatının %12'sinin geçtiği Kızıldeniz ve Basra Körfezi hattını felç etmiş durumda. Konteyner taşımacılığında bu bölgenin payının %40'ı aşması, krizin boyutunu "küresel bir ekonomik deprem" seviyesine taşıyor.
Alternatif Rotalar: "Maliyet Felaketi"
Süveyş Kanalı ve Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak gösterilen Ümit Burnu rotasını "felaket" olarak nitelendiren el-Şami, bu tercihin sonuçlarını şöyle özetledi:
-
Zaman Kaybı: Tek bir seferin süresi ortalama 28 gün uzuyor.
-
Maddi Yük: Ekstra yakıt ve operasyonel giderler nedeniyle sefer başına maliyet 2 milyon dolar artış gösteriyor.
-
Navlun Artışı: Nakliye unsurlarındaki genel artışın %200 ile %400 arasında gerçekleşmesi bekleniyor.
-
Lojistik Yetersizlik: Afrika limanlarının dev konteyner gemilerini ağırlayacak teknik donanıma sahip olmaması süreci daha da zorlaştırıyor.
Petrol ve Enflasyon Sinerjisi
Ekonomik veriler, krizin enerji piyasalarındaki yansımasının yıkıcı olduğunu gösteriyor. Petrol fiyatlarının varil başına 80 dolardan kısa sürede 100 dolara fırladığını hatırlatan el-Şami, çatışmaların sürmesi halinde 130 dolarlık seviyelerin kaçınılmaz olduğunu belirtti. Özellikle Hürmüz Boğazı'ndan geçen günlük tanker sayısının %85'ten fazla azalarak 25-30 bandına gerilemesi, Avrupa başta olmak üzere küresel enerji arzını doğrudan tehdit ediyor. Bu durumun temel gıda maddelerine ve küresel enflasyona yansıması ise "rekor seviyeler" olarak öngörülüyor.
Tarihsel Tekerrür ve Güç Dengesi
Dr. el-Şami, mevcut krizi 2008 finans krizi ve COVID-19 pandemisi ile kıyaslayarak, askeri bir çatışmanın etkilerinin çok daha uzun süreceğini savundu. 1973 petrol krizinden 2003 Irak işgaline kadar bölgedeki tüm büyük savaşların temelinde "enerji ve siyasi hegemonya" denkleminin yattığını hatırlatan uzman, bugünkü mücadelenin de dünyanın ekonomik geleceğini ve güç dengelerini yeniden şekillendireceğini ifade etti.