Dünya ekonomisi, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran harekatına ilişkin birbiriyle çelişen açıklamaları nedeniyle tarihinin en istikrarsız dönemlerinden birini yaşıyor. 2 Nisan 2026 Perşembe günü itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı 109 dolara (bazı piyasalarda 114 dolara kadar) yükselerek savaş öncesine göre %50’den fazla değer kazandı.
Piyasa uzmanları, Trump’ın Çarşamba gecesi yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında “tüm askeri hedeflere ulaşıldığını” söylemesine rağmen, hemen ardından İran’ı “taş devrine döndürme” tehdidinde bulunmasının yatırımcıdaki güveni yok ettiğini belirtiyor.
Hürmüz Boğazı: “Seçici Geçiş” Felç Oldu
Hürmüz Boğazı’ndaki trafik, savaşın 34. gününde tarihinin en düşük seviyesine geriledi. Marine Traffic verilerine göre boğazdaki geçiş hacmi %95 oranında azaldı. * Mahsur Kalan Filo: Şu an Körfez sularında 250’si petrol tankeri olmak üzere toplam 3 bin 200 gemi ve yaklaşık 20 bin denizci mahsur kalmış durumda.
-
İhracat Kaybı: Suudi Arabistan’ın ihracatı günlük 3,5 milyon varile gerileyerek %50 düştü. Riyad, petrolü “Doğu-Batı” boru hattı üzerinden Kızıldeniz’e yönlendirse de bu güzergahın kapasitesi Hürmüz’ün boşluğunu doldurmaya yetmiyor.
Lojistik Maliyetlerde “Üç Kat” Artış
Savaş, küresel deniz ticaretinin maliyet haritasını yeniden çizdi:
-
Kiralama Bedelleri: Günlük 500 bin dolar olan dev tanker kiraları, arz sıkıntısı ve riskler nedeniyle 1,5 milyon dolara fırladı.
-
Sigorta Primleri: Gemiler için “savaş riski” primi %0,5’ten %3’e yükseldi. Bu durum, Ümit Burnu rotasını kullanan şirketler için bile nakliyeyi ekonomik olarak “mantıksız” hale getiriyor.
-
Yakıt Fiyatları: Gemilerin kullandığı bunker yakıtı fiyatları %90 artış göstererek deniz taşımacılığında devasa bir enflasyon dalgası yarattı.
Avrupa İçin “Nisan” Uyarısı
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Avrupa’nın şu an için savaş öncesi stoklarla idare ettiğini ancak Nisan ayı içinde arz güvenliğinin “tehlike bölgesine” gireceği uyarısında bulundu. IEA, IMF ve Dünya Bankası ile koordineli bir “müdahale ekibi” kursa da, piyasalar askeri çözümün imkansızlığı ve Trump’ın belirsiz diplomasi trafiği nedeniyle sakinleşmiyor.
