İşgal altındaki Doğu Kudüs’ün tarihi semtlerinden Şeyh Cerrah Mahallesi, İsrail’in kentin demografik ve coğrafi yapısını kökten değiştirmeyi amaçlayan yeni ve geniş kapsamlı bir yerleşim planıyla karşı karşıya. Kudüs ve siyaset uzmanları, mahallede yürütülen projelerin birbirinden bağımsız imar faaliyetleri olmadığını, aksine Kudüs’ün Filistinli kimliğini silmeye yönelik bütünleşik bir stratejinin parçası olduğunu belirtiyor.
Kamu Politikaları Uzmanı Firas El-Kavasmi, Şeyh Cerrah’ta yaşananların Kudüs’ü Yahudileştirme projesinden bağımsız düşünülemeyeceğini vurguladı. Eski Kent’in kuzeyinde yer alan mahallenin stratejik konumuna dikkat çeken El-Kavasmi, temel amacın 1967 işgalinden bu yana sistematik olarak uygulanan “Kudüs’te mutlak Yahudi çoğunluğu sağlama ve Filistinli nüfusu azaltma” politikası olduğunu ifade etti.
2022’den Sonra Başlayan “Yerleşim Tsunamisi”
İsrail’in geçmiş dönemlerde Ayrım Duvarı (Utanç Duvarı) aracılığıyla on binlerce Filistinliyi Kudüs sınırlarının dışına ittiğini hatırlatan El-Kavasmi, Şeyh Cerrah’ın kontrol altına alınmasıyla şehirdeki farklı Yahudi yerleşim birimlerinin coğrafi olarak birbirine bağlanacağını söyledi.
El-Kavasmi, sahada yaşanan bu agresif genişlemeyi şu sözlerle tanımladı:
“Aşırı sağcı ve dini siyonist akımların ağırlıkta olduğu mevcut İsrail hükümetinin son dönemde attığı adımlar, Doğu Kudüs ve Batı Şeria genelinde tam bir ‘yerleşim tsunamisine’ dönüşmüştür. Şeyh Cerrah, bu tsunaminin tam merkez üssünde yer alıyor.”
Kudüs Araştırmacısı Ali İbrahim ise İsrail’in artık doğrudan tehcir (zorunlu göç) yöntemi yerine, hukuki ve yargısal mekanizmaları birer araç olarak kullanarak mahallede kurumsal ve kalıcı bir Yahudi varlığı inşa etme evresine geçtiğini belirtti.
Mahallenin Kalbine Radikal Din Okulu (Yeşiva)
Kudüs Belediyesi Planlama ve İnşaat Komitesi, bu stratejinin en somut adımı olarak Nisan 2026’nın sonlarında Şeyh Cerrah Mahallesi’nin tam göbeğine radikal bir din okulu (Yeşiva) inşa edilmesini onayladı.
“Or Sameach” adlı vakıf tarafından yürütülecek projenin detayları şu şekildedir:
- 5 Dönümlük Arazi: Mahallenin güney girişinde, tarihi Şeyh Cerrah Camii’nin tam karşısındaki alana inşa edilecek.
- Sosyal Alan Değişimi: Amacın sadece eğitim olmadığı, bölgeye binlerce radikal yerleşimciyi çekerek Filistinli sakinler üzerindeki psikolojik ve fiziki baskıyı artırmak olduğu belirtiliyor.
UNRWA Genel Merkezi Gitti, Askeri Karargah Geliyor
Ali İbrahim, mahalledeki dönüşümün sadece dini yapılarla sınırlı kalmadığını, bölgenin tamamen askerileştirildiğini açıkladı. İsrail hükümetinin kararıyla, Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı’nın (UNRWA) el konulan eski genel merkez binasının yıkılarak yerine devasa bir askeri kompleks kurulması planlanıyor.
Yaklaşık 36 dönümlük bir araziyi kapsayacak bu yeni komplekste; İsrail Savunma Bakanlığı’na ait idari binalar, bir askerlik şubesi ve askeri müze yer alacak. Uzmanlar, hem UNRWA binasının askeri üsse dönüştürülmesi hem de Şeyh Cerrah’a Yeşiva kurulması projelerinin, Filistin mahalleleri arasındaki coğrafi bağı tamamen koparacağını ve gelecekte yaşanabilecek kitlesel tahliyelerin hukuki ve askeri altyapısını oluşturacağını vurguluyor.
