ABD ve İsrail'in Tahran'ın en tepesini ve kritik tesislerini güpegündüz hedef alan ortak operasyonu, İran devletini varoluşsal bir yol ayrımına getirdi. Ancak uzmanlar, rejimin bir gecede iskambil kağıdı gibi yıkılacağı fikrine temkinli yaklaşıyor.
Londra Royal Holloway Üniversitesi'nden Ali Haşim'in Foreign Policy dergisindeki analizine göre, İran'ın siyasi ve askeri mimarisi tam da bu tür büyük suikastları ve şokları absorbe edebilecek şekilde tasarlandı. Haşim, devlet aygıtının, özellikle de Devrim Muhafızları'nın dağılmak yerine safları daha da sıklaştıracağını öngörüyor. Sistemin, "ademi merkeziyetçi" (yerinden yönetimli) savunma stratejileriyle rejimi ayakta tutmaya çalışacağı ve ABD'nin umduğu hızlı çöküşün, bürokratik ve askeri bir duvara çarpacağı belirtiliyor.
İki Farklı Senaryo: İran'ı Ne Bekliyor?
| Uzman / Kurum | Beklenti / Senaryo | Olası Siyasi ve Askeri Sonuç |
| Ali Haşim (Royal Holloway) | Kurumsal Direnç | Sistemin kendini koruması, devlet aygıtının kenetlenmesi ve acil durum yönetimi. |
| Kerim Seccadpur (Carnegie) | Varoluşsal Kriz | Dini meşruiyetin ortadan kalkıp açık bir askeri (DMO) diktatörlüğüne geçiş veya iç savaş. |
Güç Boşluğu, İç Savaş ve DMO'nun Rolü
Washington merkezli Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'ndan Kerim Seccadpur ise çok daha karanlık bir tablo çiziyor. Seccadpur'a göre Hamaney'in ölümü, rejim içindeki rakip kanatlar arasında kanlı bir iktidar savaşına yol açacak. Geleneksel dini meşruiyetin zayıflamasıyla, en radikal kanatların ve Devrim Muhafızları'nın devletin tüm mülki ve askeri kademelerine el koyarak İran'ı "dini kılıfı olmayan bir askeri devlete" dönüştürme ihtimali son derece yüksek.
Toplumdaki derin kutuplaşma, halkın bir kısmının savaştan korkarken diğer kısmının rejim liderinin ölümüne sevinmesi, yeni gelecek liderin meşruiyet kurmasını imkansızlaştırıyor. Rıza Pehlevi gibi sürgündeki monarşi figürlerinin adı geçse de, sahadaki nihai belirleyici gücün DMO'nun insan ve ekonomi kaynağı olduğu vurgulanıyor. Eğer DMO içindeki sadakat bağları kopar ve orduda çatlaklar oluşursa, İran'ın paramparça bir savaş alanına dönmesi kaçınılmaz görülüyor.
Trump İçin "2003 Irak Sendromu" Riski
Krizin Washington cephesinde ise Başkan Donald Trump için siyasi bir saatli bomba işliyor. Askeri operasyonlarla Orta Doğu'da caydırıcılığı tesis etmeye çalışan Trump, tıpkı George W. Bush'un 2003 Irak işgalinde olduğu gibi, sonu gelmez bir yıpratma savaşına sürüklenmekten korkan bir seçmen tabanıyla karşı karşıya. Seccadpur, küresel enerji arzının çökmesini ve bölgenin tamamen istikrarsızlaşmasını önlemek için ABD yönetiminin yakın zamanda siyasi bir "çıkış yolu" aramak zorunda kalabileceğini belirtiyor.
Kesin olan tek bir gerçek var: İran, artık saldırıdan önceki İran değil.
